محمد مهريار
327
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
ناگفته نگذاريم كه در روستاى آيدغميش ، كه در غرب اصفهان و در پيچوخمهاى رودخانهء زايندهرود واقع است ، ديه كوچكى داريم به نام چغاگرد كه اگرچه جمعيت آن از چهار نفر بيشتر نيست ولى به اين نام بلند زيباى « چغا » مزين است و مىنمايد كه كلمهء « چغا » اگرچه در اين ناحيهاى تركنشين كه زبان تركى غلبه دارد واقع شده و با « قاف » نوشته مىشود بايد با « غين » نوشته شود و جزء دوم واژهء « گرد » نشان مىدهد كه صورت قديم نامگذارى ( گرد شبيه دستگرد و مهرگرد و غيره و غيره ) پارسى است و با غين بايد نوشته شود . چلمان C ? olm n در ضمن اسامى كهن كه در منابع قديم تاريخ اصفهان آمده است نام 15 ديه به تفصيل نام برده شده است . ( اشكهان در همين فرهنگ ديده شود ) از جمله نام اين پانزده ده ، ديهى را نام مىبرند به نام سنبلان و از چملان و يا چلمان نامى نيست و عموما گمان دارند كه چملان تحريف يافتهء كلمهء سنبلان است « 1 » و همه مىخواهند بگويند كه سنبلان مثلا معادل « شنبلان » بوده و رفتهرفته به چلمان تغيير يافته است . در اينكه قصر چلمان در نزديكى همين بيمارستان سنبلستان ( سنبلان ) قرار دارد شكى نيست و از همينجا اين انديشه حاصل مىشود كه سنبلان و چملان هر دو يك واژه است به دو صورت . امروزه در جنوب غربى بيمارستان امين ( سنبلستان يا سنبلان ) ساختمانى وجود دارد كه سردر آن محفوظ مانده و درون آن محوطهاى است كه از طرف كسبهء جزء تصرف شده است . چون اين محل چملان يا چمبلان ناميده شده و به قصر چلمان هم معروف است ، ديگر تقريبا شكى نمىماند كه سنبلان كهن ( سنبلان ديده شود ) كه در منابع آمده است همينجاست . چرا اين ساختمانى را كه فقط سردر آن باقى است قصر ناميدهاند ، براى اين سؤال جوابى نيست . اما مىتوان فكر كرد كه تصحيف سنبلان به چلمان درست باشد . در مورد تصحيف كلمهء چملان به سمبلان و يا برعكس ، توضيح دقيقى لازم است كه ذيلا به آن مىپردازيم . در بين كسانى كه دربارهء تاريخ اصفهان كتابى نوشتهاند فعلا اقدم آنها حافظ ابو نعيم است
--> ( 1 ) - ن . ك . به : تاريخ اصفهان از جابرى انصارى ، ص 7 و توضيحات مصحح ص 56 .